login: hasło:

Absolwenci Wydziału Prawa 1969

Dlaczego "Absolwenci 69"

Co wyszukano w lamusie pamięci

 

Absolwenci 69

aktywnie włączyli się po przeczytaniu

„Prolegomeny do umykających słów”

Zapraszałam 19 stycznia 2021 do wyszperania z pamięci słów i rzeczy, które za naszego życia „uciekły” z naszego słownika i otoczenia. Chodziło o to by przypomnieć sobie słowa, przedmioty, które były w użyciu za czasów naszej młodości i często zginęły nie tylko ze słownika ale często też z rzeczami, które zniknęły z naszego otoczenia. Przypomnijmy sobie: http://absolwenciprawa69.pl/kategoria.php?artykul=206&kat=2

Cieszymy się bo przesłaliście sporo „umykających” słów i przedmiotów.

Rozpoczął Staszek Shpetner. Uzupełniając pojęcie „biglarz” drwiącym tekstem piosenki (jak pisze: „wyprodukowanej najprawdopodobniej przez aktyw ZMP, który postrzegał przedstawicieli "b" i "b" jako element reakcyjny i wrogi PRL”):

A oto tekst:

"Biglarz buty ma zamszowe,

I skarpetki kolorowe,

Spodnie wąskie niby gacie,

Tłustą plamę na krawacie."

Ponadto dodaje: „I z zupełnie innej półki. Zastanawiam się czy dzisiejsze młode pokolenie wie co się kryje za "niewinną" propozycją handlową, "kup pan cegłę", tak częstą wtedy w odbudowywanych a zrujnowanych wojną miastach jak np.: Warszawa czy Wrocław, a niemającą nic wspólnego z dziedziną deweloperską.” Staszek Shpetner 

Karol Wronecki przysłał sporo propozycji ale ustaliliśmy, że część z nich wynika z znacznego oddalenia od Polski i niezupełnie jest „znikającymi słowami”. Przykładowa „calówka” wcale nie zanikła a wręcz stanowi ciągły element oprzyrządowania naszego Pana Majstra, który po wielokroć podczas remontu czy budowy mówi: „Gdzie jest moja calówka” tak więc szuka, tak jak szukał przed laty swojego nieodzownego narzędzia. Tak też „esencja” jako napar herbaty w czajniczku, który się potem dolewało do gorącej wody nie została wyparta zupełnie przez herbatę „w torebce”.

Faktycznie nie jest w użyciu następne pojęcie przytaczane przez Karola: „przyzba” zamiast ganek. Używało się tego pojęcia na wsi, w tej chwili przynajmniej na zachodzie, pojęcie przyzba wyszło z użycia. Kolejne: „adapter - zamiast gramofon” – mnie się wydaje, że również „gramofon” jest archaiczny – teraz używamy raczej pojęcia „odtwarzacz”.

Powiedziałabym, że w czołówce pojęć umykających znajdzie się przypomniany przez Karola „ortalion” – jako substytut płaszcza a ja dodałabym do tego z kategorii odzieżowej - koszulę „non-iron”.  Karol dodaje: „meblościankę z NRD, na której na Powstańców Śląskich stało cenne radio Grundig z czterema głośnikami”. Faktycznie pojęcie „meblościanki” wyszło z użycia co nie znaczy, że sam sposób zagospodarowania ścian nie jest stosowany. Kolejne przytaczane przez Karola pojęcia mają charakter regionalny: „szleka z glancem” - słodka bułka polana lukrem (poznańskie). Natychmiast sprawdziłam u osób mających związki z „poznańskiem” (komputer podkreśla mi to słowo jako archaizm) - „szleka z glancem” jest w użyciu tak jak „modra kapusta” przypisywana błędnie przez Karola poznaniakom – jest to dalej w użyciu określenie śląskie – w całej Polsce sprzedawana jest „Modra kapusta” w słoikach. No i na końcu Karol faktycznie zademonstrował znaczne oddalenie od częstych określeń podając jako zanikające słowo „przepalankę” czyli domową nalewkę - nie będę podawała składu bo Internet daje długą listę przepisów na „przepalankę” jak najbardziej nadającą się do użycia nie tylko w mowie ale i w konsumpcji.

Romek Kulikowski dołącza sporo słów i zabaw – w tym miejscu same słowa z tamtych lat zapomniane i w teraźniejszości raczej nie używane: „wichajster, kołchoźnik, huncwot, swołocz, ladaco, wałkoń, ciemięga, miglanc, fatygant, makagigi, wyrób czekolado - podobny, wydudlić itd. Myślę, że wszyscy Absolwenci 69 będą mieli trafne skojarzenia odnośni znaczenia tych słów. Na kolejne zapomniane i nie używane słowa czy zwroty daję szanse innym. Serdeczności, Romuald.”

Romek dołączył jeszcze sporą, interesującą listę „Zanikających gier” dziecięcych (i nie tylko) ale to już w następnym artykule.

            Bardzo do zadania przyłożył się Jasiek Kumor podając listę nazw przedmiotów, które wyszły z użycia – i tym zaczynamy następny temat „Zagubione przedmioty” – będziemy tą listę rozwijać w następnych artykułach – dlatego już dzisiaj zapraszam Was do szukania „zagubionych przedmiotów”. List Jaśka przytaczam w całości:

„Drodzy, przesyłam parę uwag na temat rzeczy /narzędzi/ i ich nazw, które nie występują w powszechnym użyciu, w oparciu o własne obserwacje i doświadczenia z lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia z północnych terenów powiatu krośnieńskiego. Na wstępie muszę zastrzec, że tereny te nie posiadały dobrej infrastruktury: brak elektryczności (elektryfikację zakończono w latach 1958-59), szutrowe drogi, brak wodociągów i kanalizacji, trudno dostępna komunikacja publiczna, wiele budynków mieszkalnych i gospodarczych krytych strzechą, rozdrobnienie gospodarstw rolnych. Podane warunki społeczno-gospodarcze powodowały, że miejscowa ludność w swoim bytowaniu posługiwała się prostymi narzędziami, aczkolwiek skutecznymi, ale wymagającymi znacznego wysiłku fizycznego. W dalszej części pominę opisy techniczne używanych narzędzi, które są dostępne na stronach Wikipedii.

Należały do nich: sierp, cep, tara, kijanka, cebrzyk, nosidło, konew.

Sierpami żęto przede wszystkim zboża, szczególnie żyto, którego długa i twarda słoma służyła do wyrobu kiczek będących materiałem na strzechy. Zaznaczam, że zboża żęto wtedy głównie przy pomocy kos przez kosiarzy i odbierających ściętą roślinę.

Cepem młócono zboża, koniczynę, groszek i bób. Omłoty zboża miały następujący przebieg: Na klepisku w stodole rozkładano snopy w dwóch rzędach kłosami skierowanym do środka i obijano je cepem z obydwu stron. Później snopy rozwiązywano w celu pełnego wymłócenia ziarna. Uzyskany urobek czyszczono drewnianymi grabiami z dłuższych kawałków słomy, zgarniano w jedno miejsce, młynkowano i zsypywano drewnianymi szuflami do płóciennych worków, oddzielając ziarno dobre od gorszej jakości (pośladu).

Tara metalowa lub drewniana oraz kijanka (nieduży kawałek deseczki) służyły do ostatecznego usuwania brudu z wygotowywanej pościeli i grubszej odzieży. Kijanki gospodynie używały przy płukaniu prania w potoku lub rzece.

Cebrzyk zrobiony z drewnianych klepek opasanych metalową lub wiklinową bednarką służył do prania pościeli i odzieży, przygotowywania paszy dla zwierząt, mycia naczyń, do czynności higienicznych ludzi (oczywiście osobny dla nich), przenoszenia i przechowywania płodów rolnych.

Nosidło miało na celu ulżenie wysiłkowi człowieka w przenoszeniu wody i różnych materiałów w terenie nierównym gruntowo, ponieważ ciężar był rozłożony po równo na obie strony ciała.

Konew - naczynie przeważnie z klepek drewnianych, służyło do przetrzymywania i przenoszenia wody i innych cieczy.

Żarna, które służyły do ręcznego przemiału ziaren  żyta i pszenicy. Z przemiału uzyskiwano razową mąkę do wypieku chleba i zarobienia ciasta na "zacierkę" (rwane kluski) do zagotowania w wodzie lub mleku, a także jako dodatek do paszy dla zwierząt gospodarskich.

Powyższe stanowi dowód na dokonanie się olbrzymiego skoku cywilizacyjnego za naszego długiego już życia. Z pozdrowieniami -JK”

Zaginione przedmioty” i „zaginione gry i zabawy dzieci” w następnym artykule – zapraszam do przesyłania kolejnych terminów związanych z tymi hasłami.

Opracowanie Renata Gryglaszewska 

Ilustracje przesłał Kornel Kapołka (źródło Internet)

 

3 lutego 2021

Galeria zdjęć

Więcej z działu "Dlaczego "Absolwenci 69""...

  1. Pożegnaliśmy Romualda Kulikowskiego – wczoraj - 30 stycznia 2023r.
  2. Absolwenci wspominają
  3. Absolwenci wspominają Romualda Kulikowskiego "Romka"
  4. Absolwenci Prawa 69 płaczą.
  5. Jeszcze trochę o problemach ustrojowych Izraela
  6. Naszym kolegom Absolwentom69
  7. Zjazd, Zjazd, Zjazd 2023!
  8. Absolwenci 69 kolejny raz w Salonie Śląskim
  9. Na marginesie artykułu prof. Tomasza Tadeusza Koncewicza
  10. Polski TK trzeba będzie odbudować od podstaw
  11. Drugie spotkanie w Salonie śląskim.
  12. Kolejne spotkanie w Salonie Śląskim
  13. Absolwenci69 w Salonie Śląskim
  14. Z wielkim żalem żegnamy naszego Absolwenta Prawa69
  15. „Absolwenci 1969” w sztafecie zmian pokoleniowych
  16. Spotkanie na Uniwersytecie Wrocławskim w Auli Leopoldyna 2022r.
  17. Spotkanie pod Szermierzem (druga cześć 24-go Zjazdu Absolwentów)
  18. Dwudziesty czwarty Zjazd Absolwentów Prawa 69 (cz.1-sza)
  19. Zjazd, Zjazd, Zjazd Absolwentów Prawa 69
  20. Teraz wiemy czemu Rudawy to Rudawy
  21. Wspomnienie o Aldonie Tychowskiej
  22. Żegnamy naszą koleżankę
  23. „Przyszła pani z lasu”
  24. Przymierzamy się do Zjazdu – przychodźcie na Skype
  25. Już wiosna - Święta, Święta
  26. Jeśli jesteś Europą, jaka jest Twoja historia w 2022 roku?
  27. Świat nie kompatybilny
  28. Za zdrowie Pań
  29. Smutna wiadomość
  30. Żegnamy naszą koleżankę
  31. Los wie kiedy się uśmiechnąć
  32. Procesy z dawnych lat
  33. Babcie i Dziadkowie!
  34. Absolwenci Wydziału Prawa 69`
  35. Kornel o świątecznej lekturze
  36. Na ten Nowy Rok 2022
  37. Zbliżają się Święta
  38. Kanadyjska Kolumbia Brytyjska (BC) pod wodą.
  39. Obchody Dnia Niepodległości w Polsce widziane z Izraela
  40. My siedemdziesięcioletni plus - wykluczeni.
  41. Refleksje na temat upływającego czasu
  42. Konspira, czyli spotkanie Absolwentów 69
  43. O relacjach pomiędzy prawem międzynarodowym a Konstytucją RP
  44. Żegnamy
  45. Żegnamy Absolwenta Prawa 69
  46. Nienawiść i jad nie popłaca
  47. Zniewaga
  48. Pierwszy w dziejach "proces" o zniesławienie
  49. Cudzołóstwo w starych dokumentach
  50. Bądźmy zawsze razem
  51. O dwóch kółkach
  52. Kończy się okres rozliczeniowy podatku za 2020 rok
  53. Na tle wspomnień z Dwudziestolatki
  54. Pesach – Wielkanoc - Pascha
  55. Dalej Absolwenci 69 spotykają się na Skype
  56. Żegnamy naszego kolegę
  57. Fałsz Kobiety
  58. Rusycyzmy przyswojone
  59. Rozpoczynamy nowy temat
  60. Moim koleżankom Absolwentkom69
  61. Gry i zabawy
  62. Co wyszukano w lamusie pamięci
  63. Utwory kabaretu Bezpłatna protekcja
  64. Prolegomena do umykających słów
  65. Co nas drażni (dziwi) w ramach różnicy pokoleń.
  66. Drodzy Absolwenci 69
  67. Jesień trzeba zobaczyć lub usłyszeć
  68. TRZY CHANDRY
  69. Odświeżamy nasze pasje
  70. Historia Kabaretu Prawników
  71. Wspomnienie o Romanie Wtorku
  72. Mario
  73. Zapasy z koronowanym wirusem trwają
  74. Zjazd pod koroną wirusa
  75. Spotykajmy się w czasie epidemii
  76. Smutna wiadomość
  77. Świątecznie lecz bezpiecznie
  78. Nowy tomik wierszy
  79. Zjazd odwołany
  80. Kolejny, już 24-ty, coroczny zjazd Absolwentów Prawa 69
  81. Ruch na naszej absolwenckiej stronie
  82. Koledzy Absolwenci - DO ROBOTY
  83. Spotkanie teatralne – ostatnie w 2019 roku
  84. Drodzy Absolwenci
  85. Przeszło stu prawników – Absolwentów Prawa 69
  86. Przykra informacja
  87. Słowo o Jurku
  88. Po raz dziesiąty odwiedziliśmy Rudę Milicką
  89. Bystrzyca Kłodzka na lipcowe spotkanie
  90. Pół wieku od zakończenia studiów!
  91. Absolwenci69!
  92. Nasi Drodzy Absolwenci
  93. Zjazd w dniach od 7 do 9 czerwca 2019
  94. Zaproszenie na Uroczysty Zjazd Jubileuszowy
  95. Same serdeczności
  96. Wyższa Szkoła Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu
  97. Akademia Sztuk Teatralnych
  98. Dwunaste spotkanie z WCA na szlaku Akademickiego Wrocławia
  99. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
  100. Kolejna przygoda na drodze Akademickiego Wrocławia
  101. Akademia Wychowania Fizycznego
  102. Spotkanie ultranowoczesności z historią
  103. Spotkanie z nauką.
  104. Spotkanie w Ossolineum
  105. Komitet organizacyjny jak dzwon
  106. W drodze na kolejny Zjazd Absolwentów 69
  107. Grawitacja spada a moc rośnie
  108. Spacer wrocławskim traktem teatralnym
  109. Papieski Wydział Teologiczny
  110. Wielkanoc 2018 roku
  111. Profani w świątyni sztuki
  112. Akademia Sztuk Pięknych
  113. XXI Zjazd - Krynica - Zdrój, Słowacja
  114. Człowiek renesansu
  115. Cieszmy się Świętami
  116. IMAGINARIUM
  117. Pierwszy listopada
  118. Pociągiem do Szczecina na dwudziesty zjazd
  119. Mały zjazd w Gdańsku - drugi dzień
  120. Obyśmy zdrowi byli
  121. Program XX Zjazdu „ABSOLWENCI 69”
  122. Zjazd w Szczecinie - czerwiec 2017 r.
  123. Na ten Nowy Rok
  124. Czas płynie
  125. Jubileusze – jubileusze
  126. Autobus na początek XIX Zjazdu Absolwentów Prawa69
  127. Majówka turystyczna
  128. Święta, Święta, Święta
  129. Serdeczne gratulacje składamy
  130. XIX Zjazd Absolwentów 69!
  131. Oby nam się dobrze wiodło w kolejnym roku
  132. Usiądźmy przy stole
  133. Krasnal Paragrafek usynowiony
  134. IMMATRYKULACJA
  135. I cóż, że się zmieniamy – numer grupy zostaje ten sam.
  136. Jesień, jesień już
  137. Trudno dziś uwierzyć - czterdzieści pięć lat minęło
  138. W 2015 odwiedzimy Pragę
  139. Absolwenci Wydziału Prawa 1969 strona „Pod Paragrafkiem”

Copyright © 2014 | Łukasz Parysek & Absolwenci Wydziału Prawa 1969