login: hasło:

Absolwenci Wydziału Prawa 1969

Dlaczego "Absolwenci 69"

Co wyszukano w lamusie pamięci

 

Absolwenci 69

aktywnie włączyli się po przeczytaniu

„Prolegomeny do umykających słów”

Zapraszałam 19 stycznia 2021 do wyszperania z pamięci słów i rzeczy, które za naszego życia „uciekły” z naszego słownika i otoczenia. Chodziło o to by przypomnieć sobie słowa, przedmioty, które były w użyciu za czasów naszej młodości i często zginęły nie tylko ze słownika ale często też z rzeczami, które zniknęły z naszego otoczenia. Przypomnijmy sobie: http://absolwenciprawa69.pl/kategoria.php?artykul=206&kat=2

Cieszymy się bo przesłaliście sporo „umykających” słów i przedmiotów.

Rozpoczął Staszek Shpetner. Uzupełniając pojęcie „biglarz” drwiącym tekstem piosenki (jak pisze: „wyprodukowanej najprawdopodobniej przez aktyw ZMP, który postrzegał przedstawicieli "b" i "b" jako element reakcyjny i wrogi PRL”):

A oto tekst:

"Biglarz buty ma zamszowe,

I skarpetki kolorowe,

Spodnie wąskie niby gacie,

Tłustą plamę na krawacie."

Ponadto dodaje: „I z zupełnie innej półki. Zastanawiam się czy dzisiejsze młode pokolenie wie co się kryje za "niewinną" propozycją handlową, "kup pan cegłę", tak częstą wtedy w odbudowywanych a zrujnowanych wojną miastach jak np.: Warszawa czy Wrocław, a niemającą nic wspólnego z dziedziną deweloperską.” Staszek Shpetner 

Karol Wronecki przysłał sporo propozycji ale ustaliliśmy, że część z nich wynika z znacznego oddalenia od Polski i niezupełnie jest „znikającymi słowami”. Przykładowa „calówka” wcale nie zanikła a wręcz stanowi ciągły element oprzyrządowania naszego Pana Majstra, który po wielokroć podczas remontu czy budowy mówi: „Gdzie jest moja calówka” tak więc szuka, tak jak szukał przed laty swojego nieodzownego narzędzia. Tak też „esencja” jako napar herbaty w czajniczku, który się potem dolewało do gorącej wody nie została wyparta zupełnie przez herbatę „w torebce”.

Faktycznie nie jest w użyciu następne pojęcie przytaczane przez Karola: „przyzba” zamiast ganek. Używało się tego pojęcia na wsi, w tej chwili przynajmniej na zachodzie, pojęcie przyzba wyszło z użycia. Kolejne: „adapter - zamiast gramofon” – mnie się wydaje, że również „gramofon” jest archaiczny – teraz używamy raczej pojęcia „odtwarzacz”.

Powiedziałabym, że w czołówce pojęć umykających znajdzie się przypomniany przez Karola „ortalion” – jako substytut płaszcza a ja dodałabym do tego z kategorii odzieżowej - koszulę „non-iron”.  Karol dodaje: „meblościankę z NRD, na której na Powstańców Śląskich stało cenne radio Grundig z czterema głośnikami”. Faktycznie pojęcie „meblościanki” wyszło z użycia co nie znaczy, że sam sposób zagospodarowania ścian nie jest stosowany. Kolejne przytaczane przez Karola pojęcia mają charakter regionalny: „szleka z glancem” - słodka bułka polana lukrem (poznańskie). Natychmiast sprawdziłam u osób mających związki z „poznańskiem” (komputer podkreśla mi to słowo jako archaizm) - „szleka z glancem” jest w użyciu tak jak „modra kapusta” przypisywana błędnie przez Karola poznaniakom – jest to dalej w użyciu określenie śląskie – w całej Polsce sprzedawana jest „Modra kapusta” w słoikach. No i na końcu Karol faktycznie zademonstrował znaczne oddalenie od częstych określeń podając jako zanikające słowo „przepalankę” czyli domową nalewkę - nie będę podawała składu bo Internet daje długą listę przepisów na „przepalankę” jak najbardziej nadającą się do użycia nie tylko w mowie ale i w konsumpcji.

Romek Kulikowski dołącza sporo słów i zabaw – w tym miejscu same słowa z tamtych lat zapomniane i w teraźniejszości raczej nie używane: „wichajster, kołchoźnik, huncwot, swołocz, ladaco, wałkoń, ciemięga, miglanc, fatygant, makagigi, wyrób czekolado - podobny, wydudlić itd. Myślę, że wszyscy Absolwenci 69 będą mieli trafne skojarzenia odnośni znaczenia tych słów. Na kolejne zapomniane i nie używane słowa czy zwroty daję szanse innym. Serdeczności, Romuald.”

Romek dołączył jeszcze sporą, interesującą listę „Zanikających gier” dziecięcych (i nie tylko) ale to już w następnym artykule.

            Bardzo do zadania przyłożył się Jasiek Kumor podając listę nazw przedmiotów, które wyszły z użycia – i tym zaczynamy następny temat „Zagubione przedmioty” – będziemy tą listę rozwijać w następnych artykułach – dlatego już dzisiaj zapraszam Was do szukania „zagubionych przedmiotów”. List Jaśka przytaczam w całości:

„Drodzy, przesyłam parę uwag na temat rzeczy /narzędzi/ i ich nazw, które nie występują w powszechnym użyciu, w oparciu o własne obserwacje i doświadczenia z lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia z północnych terenów powiatu krośnieńskiego. Na wstępie muszę zastrzec, że tereny te nie posiadały dobrej infrastruktury: brak elektryczności (elektryfikację zakończono w latach 1958-59), szutrowe drogi, brak wodociągów i kanalizacji, trudno dostępna komunikacja publiczna, wiele budynków mieszkalnych i gospodarczych krytych strzechą, rozdrobnienie gospodarstw rolnych. Podane warunki społeczno-gospodarcze powodowały, że miejscowa ludność w swoim bytowaniu posługiwała się prostymi narzędziami, aczkolwiek skutecznymi, ale wymagającymi znacznego wysiłku fizycznego. W dalszej części pominę opisy techniczne używanych narzędzi, które są dostępne na stronach Wikipedii.

Należały do nich: sierp, cep, tara, kijanka, cebrzyk, nosidło, konew.

Sierpami żęto przede wszystkim zboża, szczególnie żyto, którego długa i twarda słoma służyła do wyrobu kiczek będących materiałem na strzechy. Zaznaczam, że zboża żęto wtedy głównie przy pomocy kos przez kosiarzy i odbierających ściętą roślinę.

Cepem młócono zboża, koniczynę, groszek i bób. Omłoty zboża miały następujący przebieg: Na klepisku w stodole rozkładano snopy w dwóch rzędach kłosami skierowanym do środka i obijano je cepem z obydwu stron. Później snopy rozwiązywano w celu pełnego wymłócenia ziarna. Uzyskany urobek czyszczono drewnianymi grabiami z dłuższych kawałków słomy, zgarniano w jedno miejsce, młynkowano i zsypywano drewnianymi szuflami do płóciennych worków, oddzielając ziarno dobre od gorszej jakości (pośladu).

Tara metalowa lub drewniana oraz kijanka (nieduży kawałek deseczki) służyły do ostatecznego usuwania brudu z wygotowywanej pościeli i grubszej odzieży. Kijanki gospodynie używały przy płukaniu prania w potoku lub rzece.

Cebrzyk zrobiony z drewnianych klepek opasanych metalową lub wiklinową bednarką służył do prania pościeli i odzieży, przygotowywania paszy dla zwierząt, mycia naczyń, do czynności higienicznych ludzi (oczywiście osobny dla nich), przenoszenia i przechowywania płodów rolnych.

Nosidło miało na celu ulżenie wysiłkowi człowieka w przenoszeniu wody i różnych materiałów w terenie nierównym gruntowo, ponieważ ciężar był rozłożony po równo na obie strony ciała.

Konew - naczynie przeważnie z klepek drewnianych, służyło do przetrzymywania i przenoszenia wody i innych cieczy.

Żarna, które służyły do ręcznego przemiału ziaren  żyta i pszenicy. Z przemiału uzyskiwano razową mąkę do wypieku chleba i zarobienia ciasta na "zacierkę" (rwane kluski) do zagotowania w wodzie lub mleku, a także jako dodatek do paszy dla zwierząt gospodarskich.

Powyższe stanowi dowód na dokonanie się olbrzymiego skoku cywilizacyjnego za naszego długiego już życia. Z pozdrowieniami -JK”

Zaginione przedmioty” i „zaginione gry i zabawy dzieci” w następnym artykule – zapraszam do przesyłania kolejnych terminów związanych z tymi hasłami.

Opracowanie Renata Gryglaszewska 

Ilustracje przesłał Kornel Kapołka (źródło Internet)

 

3 lutego 2021

Galeria zdjęć

Więcej z działu "Dlaczego "Absolwenci 69""...

  1. Z wielkim żalem żegnamy naszego Absolwenta Prawa69
  2. „Absolwenci 1969” w sztafecie zmian pokoleniowych
  3. Spotkanie na Uniwersytecie Wrocławskim w Auli Leopoldyna 2022r.
  4. Spotkanie pod Szermierzem (druga cześć 24-go Zjazdu Absolwentów)
  5. Dwudziesty czwarty Zjazd Absolwentów Prawa 69 (cz.1-sza)
  6. Zjazd, Zjazd, Zjazd Absolwentów Prawa 69
  7. Teraz wiemy czemu Rudawy to Rudawy
  8. Wspomnienie o Aldonie Tychowskiej
  9. Żegnamy naszą koleżankę
  10. „Przyszła pani z lasu”
  11. Przymierzamy się do Zjazdu – przychodźcie na Skype
  12. Już wiosna - Święta, Święta
  13. Jeśli jesteś Europą, jaka jest Twoja historia w 2022 roku?
  14. Świat nie kompatybilny
  15. Za zdrowie Pań
  16. Smutna wiadomość
  17. Żegnamy naszą koleżankę
  18. Los wie kiedy się uśmiechnąć
  19. Procesy z dawnych lat
  20. Babcie i Dziadkowie!
  21. Absolwenci Wydziału Prawa 69`
  22. Kornel o świątecznej lekturze
  23. Na ten Nowy Rok 2022
  24. Zbliżają się Święta
  25. Kanadyjska Kolumbia Brytyjska (BC) pod wodą.
  26. Obchody Dnia Niepodległości w Polsce widziane z Izraela
  27. My siedemdziesięcioletni plus - wykluczeni.
  28. Refleksje na temat upływającego czasu
  29. Konspira, czyli spotkanie Absolwentów 69
  30. O relacjach pomiędzy prawem międzynarodowym a Konstytucją RP
  31. Żegnamy
  32. Żegnamy Absolwenta Prawa 69
  33. Nienawiść i jad nie popłaca
  34. Zniewaga
  35. Pierwszy w dziejach "proces" o zniesławienie
  36. Cudzołóstwo w starych dokumentach
  37. Bądźmy zawsze razem
  38. O dwóch kółkach
  39. Kończy się okres rozliczeniowy podatku za 2020 rok
  40. Na tle wspomnień z Dwudziestolatki
  41. Pesach – Wielkanoc - Pascha
  42. Dalej Absolwenci 69 spotykają się na Skype
  43. Żegnamy naszego kolegę
  44. Fałsz Kobiety
  45. Rusycyzmy przyswojone
  46. Rozpoczynamy nowy temat
  47. Moim koleżankom Absolwentkom69
  48. Gry i zabawy
  49. Co wyszukano w lamusie pamięci
  50. Utwory kabaretu Bezpłatna protekcja
  51. Prolegomena do umykających słów
  52. Co nas drażni (dziwi) w ramach różnicy pokoleń.
  53. Drodzy Absolwenci 69
  54. Jesień trzeba zobaczyć lub usłyszeć
  55. TRZY CHANDRY
  56. Odświeżamy nasze pasje
  57. Historia Kabaretu Prawników
  58. Wspomnienie o Romanie Wtorku
  59. Mario
  60. Zapasy z koronowanym wirusem trwają
  61. Zjazd pod koroną wirusa
  62. Spotykajmy się w czasie epidemii
  63. Smutna wiadomość
  64. Świątecznie lecz bezpiecznie
  65. Nowy tomik wierszy
  66. Zjazd odwołany
  67. Kolejny, już 24-ty, coroczny zjazd Absolwentów Prawa 69
  68. Ruch na naszej absolwenckiej stronie
  69. Koledzy Absolwenci - DO ROBOTY
  70. Spotkanie teatralne – ostatnie w 2019 roku
  71. Drodzy Absolwenci
  72. Przeszło stu prawników – Absolwentów Prawa 69
  73. Przykra informacja
  74. Słowo o Jurku
  75. Po raz dziesiąty odwiedziliśmy Rudę Milicką
  76. Bystrzyca Kłodzka na lipcowe spotkanie
  77. Pół wieku od zakończenia studiów!
  78. Absolwenci69!
  79. Nasi Drodzy Absolwenci
  80. Zjazd w dniach od 7 do 9 czerwca 2019
  81. Zaproszenie na Uroczysty Zjazd Jubileuszowy
  82. Same serdeczności
  83. Wyższa Szkoła Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu
  84. Akademia Sztuk Teatralnych
  85. Dwunaste spotkanie z WCA na szlaku Akademickiego Wrocławia
  86. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
  87. Kolejna przygoda na drodze Akademickiego Wrocławia
  88. Akademia Wychowania Fizycznego
  89. Spotkanie ultranowoczesności z historią
  90. Spotkanie z nauką.
  91. Spotkanie w Ossolineum
  92. Komitet organizacyjny jak dzwon
  93. W drodze na kolejny Zjazd Absolwentów 69
  94. Grawitacja spada a moc rośnie
  95. Spacer wrocławskim traktem teatralnym
  96. Papieski Wydział Teologiczny
  97. Wielkanoc 2018 roku
  98. Profani w świątyni sztuki
  99. Akademia Sztuk Pięknych
  100. XXI Zjazd - Krynica - Zdrój, Słowacja
  101. Człowiek renesansu
  102. Cieszmy się Świętami
  103. IMAGINARIUM
  104. Pierwszy listopada
  105. Pociągiem do Szczecina na dwudziesty zjazd
  106. Mały zjazd w Gdańsku - drugi dzień
  107. Obyśmy zdrowi byli
  108. Program XX Zjazdu „ABSOLWENCI 69”
  109. Zjazd w Szczecinie - czerwiec 2017 r.
  110. Na ten Nowy Rok
  111. Czas płynie
  112. Jubileusze – jubileusze
  113. Autobus na początek XIX Zjazdu Absolwentów Prawa69
  114. Majówka turystyczna
  115. Święta, Święta, Święta
  116. Serdeczne gratulacje składamy
  117. XIX Zjazd Absolwentów 69!
  118. Oby nam się dobrze wiodło w kolejnym roku
  119. Usiądźmy przy stole
  120. Krasnal Paragrafek usynowiony
  121. IMMATRYKULACJA
  122. I cóż, że się zmieniamy – numer grupy zostaje ten sam.
  123. Jesień, jesień już
  124. Trudno dziś uwierzyć - czterdzieści pięć lat minęło
  125. W 2015 odwiedzimy Pragę
  126. Absolwenci Wydziału Prawa 1969 strona „Pod Paragrafkiem”

Copyright © 2014 | Łukasz Parysek & Absolwenci Wydziału Prawa 1969